برنارد چومی، معمار و نویسنده مشهور سوئیسی، در 25 ژانویه 1944 در لوزان سوئیس به دنیا آمد. وی یکی از پیشگامان سبک دیکانستراکشن است که طراحیهای او بهویژه در ساخت و سازهای پیچیده و فضای شهری شناخته میشود. چومی تحصیلات معماری خود را در پاریس و موسسه فناوری ETH زوریخ به پایان رساند و در طول دوران حرفهایاش به تدریس و نظریهپردازی در معماری پرداخته است. از جمله آثار برجستهاش میتوان به پارک دلاویلت در پاریس و فرودگاه بینالمللی کانسای در ژاپن اشاره کرد. او همچنین کتابهای مهمی درباره نظریههای معماری و انتقادی نوشته است که تأثیراتی چشمگیر بر این رشته داشتهاند.
مـلـیّـت: سوئیس
حرفه: معمار
برنارد چومی معمار، نویسنده و معلم مشهور در تاریخ 25 ژانویه 1944 در لوزان سوئیس چشم به جهان گشود. وی یکی از پیشگامان سبک دیکانستراکشن است که معمولاً به ساختارشکنی معروف و یکی از معماران بزرگ جهان امروز شناخته شده است.
برنارد چومی پسر معمار مشهور سوئیسی ژان چومی و مادری فرانسوی، دارای تابعیت فرانسوی-سوئیسی است و محل زندگی و دفتر معماری خود را در شهرهای نیویورک و پاریس بنا نهاده است.
برنارد بهخاطر نگاه مفهومی و رادیکالش به معماری شناخته میشود. او متولد 1944 در سوئیس است و بخش مهمی از شهرتش را بهخاطر ترکیب فضا، رویداد، حرکت و برنامه در معماری بهدست آورده است. چومی از آن دسته معمارانی نیست که صرفاً «شکل زیبا» بسازد؛ او بیشتر میپرسد:
«معماری فقط فرم است یا صحنهای برای رخدادهای انسانی؟»
و همین سؤال، معماری او را تیز، فکری و گاهی عمداً ناآرام میکند.
وی دوران تحصیلی خود را در پاریس و موسسه فناوری ETH زوریخ گذراند و در سال 1969 مدرک معماری خود را دریافت کرد. همچنین برنارد چومی در مراکز آموزشی معماری معتبری مانند ای ای، مؤسسهی معماری و مطالعات شهری نیویورک دانشگاه پرینستون، کوپریونیونو دانشگاه کلمبیا که در آنجا بین سالهای ۱۹۸۸ تا ۲۰۰۳ ریاست دانشکدهی معماری، برنامهریزی شهری و مرمت را بر عهده داشت.
آثار برجسته چومی
- پارک دلاویلت پاریس، فرانسه ۱۹۸۲-۱۹۹۷
- فرودگاه بینالمللی کانسای، ژاپن ۱۹۸۸
- ایستگاه مشترک قطار و اتوبوس فلون، لوزان، سوئیس ۱۹۸۸-۲۰۰۱
- ویلایی در هاگ، هلند ۱۹۹۲
- مرکز ملی هنرهای معاصر فرسنو، تورکوینگ، فرانسه ۱۹۹۷-۱۹۹۱
- مرکز دانشجویی آلفرد لرنر هال، دانشگاه کلمبیا نیویورک ۱۹۹۹-۱۹۹۴
- دانشکدهی معماری مارن لاواله، فرانسه ۱۹۹۴
- سالن کنسرت و مرکز نمایشگاهی روان، فرانسه ۱۹۹۸-۲۰۰۱
- موزه هنرهای آفریقایی، نیویورک ۲۰۰۰
- برج آبی، نیویورک 2004-2006
- دفتر مرکزی واچرون کنستانتین، ژنو 2005
- موزه جدید آکروپولیس، آتن، یونان ۲۰۰۱-2009
کتابها:
- کتاب معماری و انفصال
- کتاب رونوشتهای منهتن
- کتاب کانسپتهای معماری
- چهار جلدی رویدادهای شهری
پروژههای مهم
Parc de la Villette، پاریس
یکی از مشهورترین آثار چومی، طراحی پارک دُ لا ویلت در پاریس است.
در این پروژه، او از سازماندهی کلاسیکِ پارک فاصله گرفت و بهجای آن یک شبکهٔ مفهومی از نقطهها، مسیرها و فضاهای رویداد ایجاد کرد.
این پروژه نمونهٔ خوبی است از اینکه چومی چگونه معماری را به یک سیستم فکری تبدیل میکند، نه فقط یک فرم.
Le Fresnoy
در این پروژه هم چومی با لایهگذاری، تضاد و بازتعریف فضا سر و کار دارد.
کار او اغلب دربارهٔ این است که فضا را بهجای «تمامشده و بسته»، بهشکل باز، قابلتجربه و چندلایه تعریف کند.
زندگی حرفهای برنارد چومی
علاوه بر فعالیت در تدریس، اوایل زندگی حرفهای او بیشتر به مسائل معماری علاقه داشت. در این دوره، که مصادف با دهه هفتاد و اوایل دهه هشتاد بود، چومی بیشتر نقش نظریه پرداز را ایفا میکرد و مقالات مهم انتقادی را مینوشت.
علیرغم حضور وی در سنین جوانی در محیطی که با معماری سنتی توسط پدرش پیوند خورده بود، تحصیلات چومی اساساً تحت تأثیر دورهای پس از 1968 قرار گرفت و وی را به تئوری پردازی در چند شاخه هنری شامل موسیقی، سینما، ادبیات و هنرهای بصری و نمایشی مشغول کرد.
در طول این سالها مقالههای مهم Manifestoes – 1978 و The Manhattan Transcripts – 1981را منتشر کرد، که هدف آنها نشان دادن تفکیک بین فضا و استفاده بین فرم و عملکرد است.
با استفاده از این موقعیتها و ابتکارات، در سال 1983 برنارد چومی برنده مسابقه Parc du XX Siècle در ویلتت پاریس شد. پارکی که در سال 1998 تکمیل شد و مشهورترین پروژه وی همچنین یکی از شناخته شدهترین مجتمعهای معماری به سبک ساختارشکنی است. پس از آن، برنارد چومی به بسیاری از مسائل مربوط به برنامهریزی شهری پرداخت و در حال کار بر روی نقشهها و شرکت در مسابقات بود.
الهام و سبک معماری
از نظر برنارد چومی، معماری دیگر نمیتواند به سادگی راهی برای سازماندهی فضاها باشد، بلکه نوعی تجربه و شیوه زندگی است.
این اعتقاد وی است که، معماری قبل از هر چیز نوعی دانش است و تنها دانش پس از آن فرم است.
حتماً — اینبار از کمدیِ آیتی میرویم به معماریِ ایدهمحور؛ از ریگِ میپرید روی صندلی، به برنارد چومی که صندلی و فضا را از نو معنی میکند.
ایدههای اصلی در تفکر چومی
1) معماری بهعنوان رویداد
چومی معتقد است معماری فقط یک پوسته یا حجم نیست؛ بلکه جایی است که اتفاق در آن رخ میدهد.
یعنی فضا باید بتواند حرکت، برخورد، مکث، تداخل و حتی تضاد را در خود جای دهد.
این نگاه برای طراحان هم خیلی الهامبخش است، چون یادآوری میکند:
- محصول فقط ظاهر نیست
- رابط فقط صفحه نیست
- تجربهٔ کاربر، بخشی از خودِ طراحی است
2) فضا + حرکت + برنامه
یکی از کلیدواژههای مهم در آثار چومی، رابطهٔ سهگانهٔ:
- Space
- Movement
- Program
است.
او فضا را ثابت و خنثی نمیبیند. فضا باید با رفتار انسان و سناریوی استفاده معنا پیدا کند.
در واقع، چومی انگار میگوید:
«اگر فضا نتواند رفتار را شکل بدهد، هنوز کامل نشده است.»
3) ضدّ قطعیتِ فرمی
چومی علاقهای به معماریِ بیشازحد هماهنگ، تمیز و یکدست ندارد.
در آثارش نوعی تنشِ کنترلشده وجود دارد؛ انگار خودش عمداً یک پیچ کوچک را شل میگذارد تا سیستم نفس بکشد.
این ویژگی برای طراحان بسیار مهم است، چون نشان میدهد:
- بینقص بودن همیشه به معنی بهتر بودن نیست
- گاهی ناهمخوانیِ هدفمند، فضا را زندهتر میکند
- طراحی میتواند پرسشبرانگیز باشد، نه فقط آرامبخش
چگونه چومی برای طراحان الهامبخش است؟
جمعبندی
برنارد چومی معمارِ «فرمِ صرف» نیست؛ او معمارِ رخداد، حرکت و معناست. او به ما یادآوری میکند که طراحی واقعی، فقط ساختن یک چیز زیبا نیست؛ بلکه ساختن زمینهای برای تجربه است.
اگر بخواهیم خیلی خلاصه بگوییم:
چومی به معماری مثل یک صحنه نگاه میکند؛
صحنهای که در آن فرم، رفتار، برنامه و فضا با هم نمایش را میسازند.
وجود تناقض عجیبی در کارهای چومی احساس میشود: از یک سو، او با یک زبان پیچیده و نظری، خود را در دل دنیای مدرن و انتقادی قرار میدهد و از سوی دیگر، مانند بسیاری از هنرمندان و معماران بزرگ، در نهایت به پناهگاهی از سنتها و تأثیرات گذشته نیاز دارد. آیا واقعاً میتوان از بار تاریخی و فرهنگی واصله فرار کرد، یا فقط در حال بازتعریف آن هستیم؟ این چالش آرامش خیال و ناامنی را در عرصه معماری و هنر ایجاد میکند که ممکن است به سرنوشتی غیرقابل پیشبینی بینجامد.
