پروژهی "The Chairs" از استودیو AHA Objects، طراحی متفاوتی از صندلیها و چهارپایهها را برای نمایشنامهی "The Chairs / A Tragic Farce" اثر یونسکو ارائه میدهد. این صندلیها تنها مبلمان صحنه نیستند، بلکه هر یک به عنوان یک شیء مستقل با شخصیت خاص خود طراحی شدهاند. AHA Objects حدود ۴۰ نمونهی متفاوت از صندلی را با فرم، رنگ و ساختارهای مختلف خلق کرده است تا در کنار هم به تصویر یک جمعیت نزدیکتر شوند. متریالهای مورد استفاده در این پروژه نیز دارای تاریخچه و زمینه فرهنگی خاصی هستند، که به اهداف طراحی پایدار کمک میکند. این پروژه با تمرکز بر معماری سالن و چیدمان صندلیها به یک دنیای انتزاعی و محیطی جدید تبدیل شده است.
گاهی یک صندلی فقط برای نشستن طراحی نمیشود. میتواند یک نشانه باشد، بخشی از یک روایت، یا حتی جای خالیِ یک انسان. پروژهی The Chairs از استودیو AHA Objects دقیقاً در همین نقطه جالب میشود: جایی که طراحی فرنیچر با تئاتر، scenography و storytelling برخورد میکند.
AHA Objects برای اجرای معاصر نمایشنامهی The Chairs / A Tragic Farce اثر Eugène Ionesco مجموعهای حدوداً ۴۰تایی از صندلیها و چهارپایهها طراحی کرد؛ اما اینها قرار نبود صرفاً مبلمان صحنه باشند. هر قطعه بهعنوان یک object مستقل طراحی شد و در کنار دیگری بخشی از زبان بصری نمایش را ساخت. این اجرا در آوریل ۲۰۲۵ در Spazju Kreattiv در مالت روی صحنه رفت. (ahaobjects.com)
از نمایشنامه به شیء
نمایشنامهی The Chairs که یونسکو آن را در سال ۱۹۵۲ نوشت، یکی از آثار مهم Theatre of the Absurd است. داستان پیرمرد و پیرزنی را دنبال میکند که برای مهمانانی که قرار است به دیدنشان بیایند، صندلیهای بیشتری و بیشتری میچینند؛ با این تفاوت عجیب که این مهمانان نامرئیاند.
بنابراین صندلیها دیگر فقط صندلی نیستند.
هر صندلی نمایندهی یک «غایب» است.
همین ایده، نقطهی شروع AHA Objects شده است: چگونه میتوان یک شیء کاملاً آشنا را از عملکرد روزمرهاش جدا کرد و به شخصیتی در یک روایت تبدیل کرد؟
حدود ۴۰ صندلی، حدود ۴۰ شخصیت
AHA به جای طراحی یک مدل صندلی و تکرار آن، مجموعهای از فرمهای متفاوت را ایجاد کرد. تفاوت در فرم، رنگ و ساختار باعث میشود صندلیها در کنار هم بیشتر شبیه یک جمعیت باشند تا یک ست مبلمان.
این نکته در طراحی فرنیچر بسیار قابل توجه است:
Repetition الزاماً به معنای Identical بودن نیست.
میتوان یک خانوادهی محصول ساخت که اعضای آن از نظر زبان بصری به هم مرتبطاند، اما هرکدام شخصیت مستقل خود را دارند.
در این پروژه، همین تفاوتها به زبان تئاتر تبدیل میشوند.
صندلی بهمثابه Scenography
یکی از تصمیمهای جذاب پروژه، توجه به معماری سالن است. اجرای نمایش در یک تئاتر دایرهای انجام شد و همین هندسه در طراحی صحنه اثر گذاشت. صندلیها در کنار یکدیگر به شکلی چیده شدند که مجموعهای شبیه یک جنگل انتزاعی شکل بگیرد.
بنابراین صحنه دیگر تصویری از یک اتاق نیست؛ یک landscape از اشیاء است. صندلیها، به جای اینکه صرفاً محیط را پر کنند، خودشان محیط را میسازند. این همان جایی است که مرز میان Furniture Design و Set Design محو میشود.
متریال؛ گذشته، محلیبودن و Circularity
AHA برای ساخت این مجموعه از متریالهایی استفاده کرد که خودشان بخشی از روایت پروژه شدند.
بخشی از چوبها از off-cutهای کارگاه محلی MatterMake تهیه شدند و تعدادی از اشیای دورریختنی نیز از Birgu Market به پروژه راه پیدا کردند. فریمهای کروم نیز آگاهانه انتخاب شدند تا به فضای داخلی معاصر مالت و حضور آشنای این متریال در محیطهای محلی اشاره کنند.
در نتیجه، sustainable design در اینجا صرفاً به معنای «استفاده از متریال سبز» نیست.
منبع متریال، تاریخچهی آن و زمینهی فرهنگیاش نیز وارد طراحی شدهاند.
ردپای یک طراح ایرانی
یکی از لایههای جالب پروژه، ارجاع AHA به اجرای دیگری از نمایشنامه در تهران است؛ اجرایی که در آن بهمن محصص (Bahman Mohassess) از میلههای فلزی برای ساخت صندلیهایی با بیان بصری اکسپرسیو استفاده کرده بود.
AHA این ایده را مستقیماً کپی نکرد، بلکه آن را با فرمهای مینیمال، تنوع رنگی و تکرار ساختاری دوباره تفسیر کرد.
این موضوع برای طراحان ایرانی نکته جالبی دارد: یک ایدهی طراحی میتواند دههها بعد و در جغرافیایی دیگر، دوباره وارد یک design dialogue شود و معنای تازهای پیدا کند.
AHA Objects چه نگاهی به Furniture دارد؟
پروژهی The Chairs را اگر از چارچوب «مبلمان برای نشستن» بیرون بیاوریم، اتفاق جالبتری رخ میدهد.
اینجا صندلی تبدیل شده به:
Object → Character → Narrative → Environment
یعنی ابتدا یک شیء است؛ بعد شخصیت پیدا میکند؛ سپس وارد روایت میشود و در نهایت مجموعهی آنها یک محیط کامل میسازد.
این مسیر برای طراحی محصول بسیار الهامبخش است، چون نشان میدهد Product Identity همیشه از لوگو، رنگ سازمانی یا فرم مشخص نمیآید. گاهی شخصیت یک محصول از داستانی میآید که در ذهن کاربر ایجاد میکند.
AHA Objects و SORĠI؛ یک مسیر فکری مشترک
این پروژه را میتوان در کنار پروژهی دیگری از AHA Objects به نام SORĠI نیز دید.
در SORĠI، استودیو مجموعهای از نیمکتهای فضای عمومی را با استفاده از ضایعات ساختوساز مانند سنگ آهک، قطعات ترازو، دورریزهای مرمر و شیشه ساخته است. هر نیمکت به یکی از ساختمانهایی اشاره میکند که تحت تأثیر ساختوساز گسترده در مالت قرار گرفتهاند. (ahaobjects.com)
در هر دو پروژه، فرنیچر فقط یک وسیله نیست.
در The Chairs، صندلی حامل یک داستان تئاتری است.
در SORĠI، نیمکت حامل داستان یک شهر و مصالح دورریختهشدهی آن.
این نگاه، طراحی فرنیچر را از «طراحی یک شیء» به طراحی رابطهی میان شیء، مکان و روایت نزدیک میکند.
بینشحرفهای
طراحی به عنوان یک زبان روایت میتواند ابعاد جدید و غیرمنتظرهای به اشیاء روزمره بدهد. پروژهی "The Chairs" ما را به این فکر میاندازد که طراحی چیزی فراتر از ایجاد یک مدل کاربردی است؛ بلکه فرصتی است برای ارتباط برقرار کردن و روایت کردن داستانهایی که در پس هر شیء نهفته است. به نظر میرسد AHA Objects با ایجاد شخصیتهای مختلف برای صندلیها، نه تنها عملکرد روزمرهی آنها را زیر سؤال برده بلکه ما را به چالش میکشد که درک کنیم چگونه یک محصول میتواند به بخشی از یک روایت بزرگتر تبدیل شود.
