Garamond Corpvs؛ وقتی تایپوگرافی استخوان‌بندی پیدا می‌کند

گاهی یک پروژه طراحی فقط یک تجربه‌ی بصری نیست؛ بلکه پژوهشی درباره‌ی تاریخ، بدن انسان و فلسفه‌ی حروف است. Garamond Corpvs اثر Björn Johansson دقیقاً از همین جنس پروژه‌هاست؛ اثری که یکی از مشهورترین فونت‌های تاریخ را به موجودی زنده تبدیل می‌کند.

اگر حروف اسکلت داشتند…

Johansson از خود پرسید:

اگر حروف گاراموند موجوداتی زنده بودند، استخوان‌بندی آن‌ها چگونه بود؟

پاسخ او صرفاً کشیدن چند استخوان روی حروف نبود. او ساختار فونت Garamond را کالبدشکافی کرد و برای هر بخش از حروف، معادل‌های استخوانی طراحی کرد.

در بعضی حروف حتی مفصل‌ها عملکرد واقعی دارند؛ به‌گونه‌ای که هنگام تبدیل حرف به حالت Italic، انگار استخوان‌ها حول مفصل می‌چرخند. برای رسیدن به این نتیجه، Johansson علاوه بر طراحی دیجیتال، مدل‌هایی از مهره‌های ستون فقرات را با گل مجسمه‌سازی ساخت تا منطق آناتومیک حروف را بهتر درک کند.

پروژه‌ای درباره تاریخ تایپوگرافی

جذابیت Garamond Corpvs فقط در ظاهر آن نیست. این پروژه زنجیره‌ای از چند قرن تاریخ طراحی را به هم متصل می‌کند:

Vitruvius → Leonardo da Vinci → Geoffroy Tory → Claude Garamont → Björn Johansson

در این زنجیره، یک ایده مشترک وجود دارد:

تناسبات بدن انسان می‌تواند مبنای طراحی حروف باشد.

از ویتروویوس تا گاراموند

معمار رومی Vitruvius در کتاب De Architectura سه اصل معروف معماری را مطرح کرد:

• استحکام (Firmitas)
• کارکرد (Utilitas)
• زیبایی (Venustas)

چند قرن بعد، Leonardo da Vinci این اندیشه را در طراحی مرد ویترووین به تصویر کشید؛ انسانی که تناسبات بدنش معیار نظم و زیبایی است.

در قرن شانزدهم، چاپگر و نظریه‌پرداز فرانسوی Geoffroy Tory همین منطق را وارد تایپوگرافی کرد. او در کتاب Champ Fleury نشان داد که نسبت‌های حروف نیز می‌توانند از بدن انسان الهام بگیرند. حروف برای او صرفاً نشانه‌های نوشتاری نبودند، بلکه موجوداتی با تناسبات زنده بودند.

چرا Garamond؟

فونت Garamond که به نام Claude Garamont شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین تایپ‌فیس‌های تاریخ چاپ است و هنوز هم از پرکاربردترین فونت‌های کتاب و نشر به شمار می‌رود. ساختار متعادل، ریتم خوانا و تناسبات کلاسیک آن باعث شده پس از حدود پنج قرن همچنان زنده بماند. (Garamond)

Johansson دقیقاً همین ویژگی را دستمایه کار خود قرار داد و نشان داد که این تناسبات می‌توانند به یک اسکلت واقعی تبدیل شوند.

فراتر از یک تجربه‌ی بصری

Garamond Corpvs را نباید یک پروژه تزئینی دانست. این اثر نمونه‌ای از Research through Design یا «پژوهش از طریق طراحی» است.

در این پروژه، طراحی وسیله‌ای برای پاسخ دادن به یک پرسش است: آیا می‌توان ساختار درونی حروف را همانند بدن موجودات زنده تصور کرد؟

به همین دلیل، پروژه در مرز میان:

• تایپوگرافی
• طراحی صنعتی
• آناتومی
• مجسمه‌سازی
• و تاریخ هنر

حرکت می‌کند.

الهام حرفه‌ای برای طراحان

جمع‌بندی

بسیاری از پروژه‌های ماندگار طراحی از یک سؤال ساده آغاز می‌شوند، نه از یک فرم زیبا.

Garamond Corpvs نیز از همین جنس است. پروژه‌ای که نشان می‌دهد تایپوگرافی فقط طراحی حروف نیست؛ بلکه مطالعه‌ی نسبت‌ها، حرکت، ساختار و حتی بدن انسان است.

شاید مهم‌ترین درس این اثر برای طراحان این باشد که نوآوری همیشه به معنای خلق چیزی کاملاً جدید نیست؛ گاهی کافی است به یک اثر کلاسیک، با پرسشی کاملاً جدید نگاه کنیم.