متن به معرفی IKEA Lab میپردازد، که یک نهاد تحقیقاتی است و فراتر از تولید مبلمان، در تلاش برای درک و طراحی شیوه زندگی انسان معاصر میباشد. این لابراتور مجموعهای از آزمایشگاهها و تیمهای تحقیقمحور است که به بررسی رفتار، عادتها، و فضاهای زندگی میپردازند. پروژههایی مانند SPACE10 و Home Smart Lab، با تمرکز بر آینده زندگی شهری و تعامل انسان و فناوری، نمونههایی از فعالیتهای IKEA Lab هستند. همچنین، این لابراتورها به بررسی معانی مختلف خانه و نقش آن در زندگی افراد میپردازند. در نهایت، زبان طراحی IKEA Lab ساده و دسترسپذیر است و به دنبال تحقق آیندهای دموکراتیک برای همه اقشار جامعه است.
ایکیا را اغلب با قیمت اقتصادی فرنیچر، بستهبندی تخت و آچار آلن میشناسیم. اما پشت این تصویر آشنا، لایهای کمتر دیدهشده وجود دارد: IKEA Lab.
جایی که ایکیا دیگر فقط تولیدکننده مبلمان نیست، بلکه به یک نهاد تحقیق در باب شیوه زیستن انسان معاصر تبدیل میشود.
IKEA Lab نه یک مکان واحد، نه یک برند جداگانه، بلکه مجموعهای از آزمایشگاهها، تیمها و پروژههای تحقیقمحور است که آیندهی زندگی روزمره را شبیهسازی، تست و بازطراحی میکنند.
IKEA Lab دقیقاً چیست؟
IKEA Lab را میتوان بازوی تحقیق و توسعه (R&D) ایکیا دانست؛ اما با یک تفاوت مهم:
اینجا تمرکز روی «محصول» بهتنهایی نیست، بلکه روی رفتار، عادت، فضا و بدن انسان است.
در این لابها، طراحان، انسانشناسان، مهندسان، جامعهشناسان و حتی فیلسوفان کنار هم کار میکنند تا بفهمند:
- مردم چطور میخوابند؟
- چطور کار میکنند؟
- چطور با هم زندگی میکنند؟
- و مهمتر: چرا اینگونه زندگی میکنند؟
از Furniture به Life Systems
IKEA Lab جایی است که ایکیا بهوضوح از طراحی مبلمان عبور میکند و وارد طراحی سیستمهای زندگی (Living Systems) میشود.
ایدهی محوری این است:
«ما مبل نمیفروشیم، ما سناریوی زندگی طراحی میکنیم.»
برای همین، خروجی IKEA Lab همیشه یک صندلی یا میز جدید نیست؛ گاهی:
- یک الگوی جدید زندگی در خانههای ۳۰ متری
- یک سیستم خواب برای زندگی چندنسلی
- یا حتی بازتعریف مفهوم «خانه» برای نسل دیجیتال است.
پروژههای شاخص IKEA Lab
🧪 SPACE10
شناختهشدهترین آزمایشگاه ایکیا (در کپنهاگ) که بهطور خاص روی آیندهی زندگی شهری، پایداری و فناوری تمرکز دارد.
اینجا مفاهیمی مثل:
- خانههای ماژولار
- غذاهای آینده
- مبلمان هوشمند
- و اقتصاد چرخشی
بهصورت مفهومی و گاهی نیمهواقعی تست میشوند.
SPACE10 بیشتر شبیه یک استودیوی تفکر طراحی (Speculative Design) است تا کارخانه محصول.
🏠 Life at Home Research Lab
یکی از جالبترین بخشهای IKEA Lab.
در این پروژه، ایکیا هر سال هزاران نفر را در کشورهای مختلف بررسی میکند تا بفهمد «زندگی در خانه» واقعاً چه معنایی دارد.
نتیجه؟ گزارشهایی که نشان میدهد:
- خانه برای بعضیها پناه است
- برای بعضی محل کار
- و برای بعضی یک میدان نبرد روانی
این دادهها مستقیماً وارد طراحی محصولات و سیستمهای جدید میشوند.
🤖 Home Smart Lab
اینجا نقطه تلاقی ایکیا با فناوری است.
از نورپردازی هوشمند و مبلمان واکنشگرا گرفته تا سناریوهای خانهای که به رفتار انسان پاسخ میدهد، نه برعکس.
نکته جالب این است که ایکیا در این لاب، بهجای شیفتگی به تکنولوژی، همیشه یک سؤال ثابت دارد:
«آیا این فناوری، زندگی را سادهتر میکند یا پیچیدهتر؟»
مکث طراحی در IKEA Lab
وقتی دربارهی IKEA Lab فکر میکنم، به نظرم میرسد که در پس همهی این تلاشها، یک سوال تلخ و نگرانکننده نهفته است: آیا واقعا ما در پی سادهسازی زندگیامانیم یا فقط به نحو دیگری از رفع دردسرهایمان فرار میکنیم؟ اینکه چگونه زندگیمان را با این آزمایشهای مدرن دوباره طراحی میکنند، گویی نمیخواهم به عمیقترین وجوه زندگیامان بپردازیم؛ بلکه به پاسخی سطحی و فریبنده برای چالشهای واقعیمان میرسیم. آیا این تغییرات، زندگی را بهتر میکند یا صرفاً یک تغییر دکوراسیون موقتی است که ما را از کلافگیهای وجودیمان دور نگهمیدارد؟
