زینت جهانشاه، بنیانگذار صنعت مد ایران، در سال ۱۳۱۰ در تهران متولد شد و پس از تحصیلاتی در آلمان، اولین بوتیک رسمی مد را در ایران افتتاح کرد. او با ایجاد فشنشو با مانکنهای زنده و طراحی لباسهای متناسب با فرهنگ ایرانی، جاییگاه ویژهای در صنعت مد به دست آورد. طراحیهای او به گونهای بود که از پیشرفتهای اروپایی الهام میگرفت اما همواره به اصول و سنتهای ایرانی نیز احترام میگذاشت. زینت جهانشاه با ایجاد تعادل بین مدرن و سنتی، نه تنها به معرفی مد روز در ایران کمک کرد، بلکه تأثیر فرهنگی عمیقی بر این حوزه گذاشت. از طریق نوآوری و خلاقیت، او مدلهای جدیدی را به عرصه مد وارد ساخت که همراستا با سلیقه ایرانیان بود.
زینت جهانشاه در حدود سال ۱۳۱۰ خورشیدی در تهران متولد شد، در خانوادهای تحصیلکرده با پدری ارتشی (سرهنگ حبیبالله فرود) و مادری اهل ادب و فرهنگ.
او تحصیلات خود را در دبیرستان ژاندارک تهران آغاز کرد و در نوجوانی همراه پدر به آلمان رفت و در مدرسه بینالمللی «لته فراین» با آموزشهایی در زمینه خیاطی، مدیریت بوتیک، و مهارتهای خانهداری آشنا شد.
رزومه و تأثیرگذاری
او در سال ۱۳۲۱ خورشیدی، در دوران اشغال تهران توسط متفقین و در دوران سخت جنگ جهانی دوم، نخستین بوتیک رسمی مد ایران را در محله امیریه تهران افتتاح کرد. بر ویترین بوتیک نوشته بود: “طرح جدیدترین لباسها برداشته شده از تازهترین طراحیهای لباس در اروپا”
او به عنوان اولین کسی که سبک عرضه مد زنده (فشنشو) را با مانکن زنده در ایران اجرا کرد، شناخته میشود. تقریباً ۹۰ دست لباس طراحی و تولید کرد و در مراسم افتتاحیه با دقت خود لباسها را معرفی نمود. او نام لباسها را از روی فصلها و گلها انتخاب میکرد و پارچههای اروپایی بهکار برد.
زینت جهانشاه از پیروی کورکورانه از مد اروپایی اجتناب داشت و طراحیهایش «اعتدالگرا و سادهپوش» بود، تا با سلیقه و فرهنگ بانوان ایرانی هماهنگی داشته باشد.
نمایش و فروش
برای اولین فشنشوی ایرانی، او مانکنها را از میان دختران جوان دوست و آشنا انتخاب کرد و صبر و پشتکار برای آموزش سه ماهه راه رفتن و ایستادن آنها صرف کرد — کاری ویژه در آن روزگار
قیمت محصولات او نسبتاً بالا بود؛ مثلاً لباسهای روز بین ۱۱۰ تا ۱۵۰ تومان، لباس شب ۲۰۰ تا ۲۵۰ تومان، کت و دامن ۳۰۰ تومان — پارچهها متری ۲۰ تا ۲۵ تومان بودند . علیرغم این قیمتها، مشتریان متمول تهرانی جذب خلاقیت و نوآوری او شدند
تا سال ۱۳۴۷ خورشیدی او فعالیت خود را ادامه داد و سپس پس از تولد دخترش زهرا به تدریج بازنشسته شد .
سبک کاری و استایل محصولات
جمعبندی
زینت جهانشاه نه تنها مد روز را به ایران آورد، بلکه سبکی از دیزاین را معرفی کرد که احترام به سنت، خلاقیت در فرم و درک عمیق فرهنگی را با هم داشت. او پایهگذار مسیر مدرن در طراحی لباس ایران بود و میراثی عمیق از نوآوری، اعتماد به نفس و فرهنگگرایی بر جای گذاشت.
زینت جهانشاه نه تنها از مد اروپا الهام گرفت، بلکه تعادل و احترام به فرهنگ ایرانی را در طراحیهایش لحاظ کرد و در واقع نشان داد که میتوانن بدون فدا کردن هویت فرهنگی، به روز و خلاق بود. او با انتخاب مانکنها از میان دختران خودی و آموزش آنها، اصول فرهنگی و اجتماعی جامعه خود را در نظر گرفت و به نوعی مد را به ابزاری برای ابراز هویت ملی تبدیل کرد. این اقدام نه تنها به تعریف مجدد از مد کمک کرد، بلکه بیانگر این واقعیت است که خلاقیت غالباً در پیوند با ریشههای فرهنگی معنا پیدا میکند.
