نورالدین زرین کلک: انیماتور، تصویرگر جریان نوین انیمیشن ایران | N-zarincolc
نورالدین زرینکلک، زاده ۲۰ فروردین ۱۳۱۶ در مشهد، به عنوان «پدر انیمیشن ایران» شناخته میشود و تأثیر عمیقی بر هنر پویانمایی در ایران داشته است. او علاوه بر خلق زبان بصری مستقل برای انیمیشن ایرانی، در تأسیس مدارس و برگزاری جشنوارههای مرتبط با این هنر نقش داشته و جوایز متعددی در جشنوارههای بینالمللی کسب کرده است. زرینکلک با آثارش نظیر «بنی آدم» و «مداد و مرد»، ترکیبی از فرم ایرانی و نگاه جهانی را به نمایش گذاشته و در پیوند میان روایتهای اجتماعی و هنری موفق شده است. او همچنین به تدریس سبکهای مختلف تصویرسازی و پویانمایی پرداخت و تجربههایش را در عرصه بینالمللی گسترش داده است.
نورالدین زرینکِلک (زاده ۲۰ فروردین ۱۳۱۶) کارگردان، نویسنده، تصویرگر کتاب کودک، و فیلمساز پویانمایی است. او با عنوان «پدر انیمیشن ایران» شناخته میشود. او بین سالهای ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۶ رئیس انجمن بینالمللی فیلمهای انیمیشن (آسیفا) بود.
نورالدین زرینکلک در ۲۰ فروردین ۱۳۱۶ در مشهد زاده شد. مادر او «آمینه بانو» اهل باکو و پدرش «میرزا محمدخان» اهل همدان بود. او از طرف پدر، نوادهٔ میرزا تقی خان، معروف به «مدیر» بنیانگذار آموزش نوین در همدان است. میرزا تقیخان همرزم حسن رشدیه در تبریز بود و نخستین مدرسهٔ مختلط (دخترانه و پسرانه) را تأسیس کرد. نورالدین خوشنویسی و نقاشی را نزد پدر آغاز کرد و به موازات تحصیلات رسمی در کلاسهای هنرستان کمالالملک شرکت کرد؛ و از درس استادانی چون محمود اولیاء، محمدعلی زاویه و محمد مهردان بهرهمند شد.
رزومه، جوایز و اثرگذاری
- حضوری گسترده در جشنوارههای بینالمللی انیمیشن
- کسب جوایز معتبر از زاگرب، کراکوف، اوبرهاوزن، لایپزیگ و هیروشیما
- مؤسس مدرسه ملی فیلم و انیمیشن ایران
- نویسنده کتابهای مرجع در انیمیشن و طراحی
- تصویرگر دهها کتاب کودک و رسالههای پژوهشی در هنر ایران
نورالدین بین سالهای ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۰ به تصویرسازی در سازمان کتابهای جیبی مشغول بود و در مؤسسه انتشارات فرانکلین برای کتابهای درسی تصویرسازی میکرد. کتاب کلاغها نخستین کتابی بود که تصویرسازی کرد. به پیشنهاد فیروز شیروانلو از همکاران مؤسسه فرانکلین، زرینکلک به کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان دعوت شد تا در واحد مصورسازی کتابهای کودک و نوجوان به کار بپردازد.
اما تأثیر اصلی او نه فقط در جوایز، بلکه در فرمسازی است: او زبان بصری مستقل برای انیمیشن ایرانی خلق کرد. همان چیزی که بعداً هنرمندان نسلهای بعد، از علیاکبر صادقی تا هنرمندان معاصر، آن را گسترش دادند.
او پس از برگزاری نخستین جشنواره کودکان و نوجوانان در سال ۱۳۴۸ توسط کانون به بلژیک فرستاده شد تا در آکادمی هنرهای زیبای شهرستان گان در رشته پویانمایی آموزش ببیند.
نورالدین زرینکلک در سال ۱۳۵۳ نخستین مدرسه پویانمایی را در ایران تأسیس کرد و سه سال بعد رشته پویانمایی را در دانشگاه فارابی دایر کرد.
وی در بلژیک دو فیلم وظیفه اول (۱۹۷۱) و زمین بازی بابوش (۱۹۷۱) را ساخت که هر دو فیلم جوایزی در جشنوارههای خارجی کسب کردند. او پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۵۱ در مرکز سینمایی کانون پرورش فکری به کار مشغول شد و در آنجا فیلمهای اتل متل توتوله (۱۳۵۳)، تداعی (۱۳۵۳)، دنیای دیوانه دیوانه دیوانه (۱۳۵۴)، امیرحمزه دلدار و گور دلگیر (۱۳۵۶)، چشم تنگ دنیادار (۱۳۶۱)، و ابرقدرتها (۱۳۶۷) را ساخت. بسیاری از این فیلمها جوایز عمدهای از
جشنوارههای داخلی و خارجی گرفتند.
او مدتی در پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران به تدریس تصویرسازی و پویانمایی در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد پرداخت. او پس از انقلاب ۱۳۵۷ و توقف ساخت پویانمایی، برای نزدیک به ۲۰ سال از ایران رفت. او در این مدت با کشیدن نقاشی زندگی خود را میگذراند. وی پس از انقلاب، تنها ۳ فیلم پویانمایی ساخت.
از آخرین کارهای زرینکلک سندباد است که در آمریکا نیمه تمام رها شد. او در آن سمت کارگردان هنری داشت. پس از آن نورالدین زرینکلک فیلمسازی و پویانمایی را کنار گذاشت و برای کتاب داستانهای ملانصرالدین تصویرسازی کرد.
پروژههای بیشتر
دانود کتاب زندگینامه، کلک خيالانگيز : زندگى نورالدين زرينکلک.
سبک کاری و استایل طراحی
چرا زرین کلک الهامبخش است؟
- او توانست هویت بصری ایرانی را وارد انیمیشن کند؛ بدون تقلید از دیزنی یا سبکهای غربی.
- فرمهای تصویریاش نشان میدهند که ریشههای فرهنگی میتوانند آیندهساز باشند.
- او بین هنر، ادبیات، طنز، طراحی و فیلم یک اکوسیستم واحد ساخت.
- در دورهای که انیمیشن در ایران ساختار مشخصی نداشت، او «مسیر» ساخت.
- برای طراحان معاصر، یادآور این است که:
اگر گذشته را بفهمی، میتوانی آینده بسازی—اما با زبان خودت.