این متن به پروژه عکاسی کریستوفر هرویگ میپردازد که درباره ایستگاههای اتوبوس در کشورهای مختلف اتحاد جماهیر شوروی تحقیق کرده است. او در سفری ۳۰هزار کیلومتری از استونی تا تاجیکستان، نمونههایی از این ایستگاهها را که به عنوان بیانی از خلاقیت و هویت محلی شناخته میشوند، مستند کرده است. برخلاف دیگر پروژههای معماری که تحت کنترل دولت قرار داشتند، این ایستگاهها به دلیل مقیاس کوچک، زمینهای برای ابراز خلاقیت معماران و هنرمندان محلی فراهم کردند. هرویگ در طول ۱۲ سال و با سفر به ۱۴ کشور، به ثبت تصاویری از این سازهها پرداخته و نتایج این پروژه در دو جلد کتاب انتشار یافته است. این ایستگاهها نهتنها یادآور تاریخی از دوران شوروی هستند، بلکه به عنوان نمونهای از طراحی آزاد و بیبرند شناخته میشوند.
در ظاهر، ایستگاه اتوبوس چیزی جز یک سرپناه ساده نیست — اما در قلمرو اتحاد جماهیر شوروی، همین سازههای کوچک تبدیل به بیانی شاعرانه از خلاقیت، هویت محلی و مقاومت فرهنگی شدند.
کریستوفر هرویگ (Christopher Herwig)، عکاس کانادایی، در سفری ۳۰هزار کیلومتری از استونی تا تاجیکستان، این پدیده را مستند کرد و نتیجهاش شد مجموعهای حیرتانگیز از فرمهای غیرمنتظره: بتنهای رنگی، منحنیهای سورئال، و سازههایی که بیشتر شبیه مجسمهاند تا ایستگاه.
🏗️ تاریخچه کوتاه
در دوران شوروی، اغلب پروژههای معماری تحت کنترل شدید دولت مرکزی و دستورالعملهای استاندارد بودند.
اما ایستگاههای اتوبوس – به دلیل مقیاس کوچک و کماهمیت تلقیشدنشان – از زیر ذرهبین سیستم عبور کردند.
اینجا بود که معماران محلی، هنرمندان، و حتی کارگران کارخانهها، شروع کردند به بیان خلاقیت شخصی در چارچوبی ظاهراً بیاهمیت.
نتیجه؟
یک گالری از آثار بینام، پراکنده در جادههای بیانتها، که هرکدام روایتگر فرهنگ، اقلیم و روحیهی مردمان اطراف خود هستند.
کریستوفر هرویگ ابتدا در سفر با دوچرخه از لندن به سنپترزبورگ (سال 2002) با این پدیده برخورد.
کنجکاویاش باعث شد در پروژهای ۱۲ ساله، از بیش از ۱۶ کشور در اروپای شرقی و آسیای مرکزی بازدید کند.
نتیجه در دو جلد کتاب منتشر شد:
- Soviet Bus Stops (Vol. I) – ۲۰۱۵
- Soviet Bus Stops (Vol. II) – ۲۰۱۹
هرویگ میگوید در برخی از نقاط، معماری شهری و مسیر جادهها آنقدر تغییر کرده که ایستگاه عملاً وسط دشت و بیابان یا داخل باغ و باغچهها قرار گرفته و اگر مردم محلی نباشند و نگویند، ممکن است در نگاه اول متوجه نشوید که با یک ایستگاه روبهرو هستید.
این سرگرمی سادهٔ هرویگ، بهتدریج جدی و جدیتر شد و حدود ۱۲ سال طول کشید. او در این مدت به ۱۴ کشور از جمله لاتیوا، لیتوانی، استونی، آبخاز، قرقیزستان، گرجستان، روسیه و اوکراین سفر کرد و حدود ۳۰۰۰۰ کیلومتر را با ماشین، دوچرخه و پای پیاده پیمود (+).
🌀 ویژگیهای طراحی
- استفاده از بتن خام (Brutalist Aesthetic)
- الهام از طبیعت و فولکلور محلی – از گل و پرنده تا نمادهای خورشید و ستاره
- فرمهای پویای هندسی و پارامتریکگونه (پیشدرآمدی بر معماری دیجیتال امروز)
- رنگهای شدید و متضاد برای خوانایی در چشماندازهای خاکستری جادهها
🧭بینش حرفهای برای طراحان شهری
منابع مرتبط
اکانت اینستاگرام ایستگاههای اتوبوس شوروی
صفحهٔ مربوط به پروژه در سایت herwigphoto
پروژه عکاسی از کامیون و توکتوکها
وارد شدن به دنیای ایستگاههای اتوبوس شاید به نظر بیاهمیت بیاید، اما به ناگاه شما را به تفکر درباره اینکه چه چیزهایی در حاشیه زندگی ما وجود دارد که هرگز به آنها توجه نمیکنیم، وادار میکند. این سازههای ساده، گویی در دل یک سیستم سخت و بیروح، شجاعت خلاقیت انسانی را به تصویر میکشند. آیا ما نیز در زندگی روزمره خود جاهایی داریم که میتوانند مملو از زیبایی و روایت باشند، اما در سکوت در حال فراموش شدناند؟ این سؤالی است که وقتی به این ایستگاهها فکر میکنید گویی با خودتان میپرسید، و دلتان میخواهد در جستجوی روزنههای امید و خلاقیت، تلاشی برای کشف آنها کنید.
